Logo Draig ac Eryr
Gramatyka
Strona główna
Gramatyka

Rozdział 1
Rozdział 2
Rozdział 3
Rozdział 4
Rozdział 5
Rozdział 6
Rozdział 7

3.1 Też
3.2 Też nie
3.3 Spójnik i
3.4 Spójnik i w zdaniach
3.5 Zdania łączone spójnikiem ani
3.6 Spójniki ale, lecz
3.7 Spójniki albo, lub
3.8 Łączenie więcej niż dwu wyrazów
3.9 On/ona też, ani on/ona

Słownik
Wymowa
Bibliografia
Ciekawe Strony
Moja strona jest poprawnie napisana w HTML 4.01 Transitional
Arkusz stylów został napisany poprawnie!

Do góry

Rozdział 3
Łączenie zdań spójnikami

1. Też
Odpowiednikiem polskich wyrazów też, także jest w walijskim hefyd:
Gwyddel yw Grady. - Grady jest Irlandczykiem.
Gwyddel yw Gormán hefyd. - Gormán też jest Irlandczykiem.
Gormán hefyd. - Gormán też.
Gwyddeles ydy Gloria. - Gloria jest Irlandką.
Gwyddeles ydy hi hefyd. - Ona też jest Irlandką.
Hi hefyd. - A także ona.
Hefyd występuje zwykle na końcu zdania, jednak może pojawić się w pozycji emfatycznej:
Hefyd fe. - On też.
Hefyd fo. - On też.
Hefyd hi. - Ona też.
W powyższych zdaniach fe i fo też są w pozycji emfatycznej, dlatego występują zamiast e lub o. Pełne zdanie miałoby postać na przykład:
Hefyd fe yw Gwyddel. - Także on jest Irlandczykiem.

2. Też nie
W zdaniach przeczących Walijczycy używają innego wyrazu, chwaith, o znaczeniu też nie:
Nid Cernywiad yw Charles. - Charles nie jest Kornwalijczykiem.
Nid Cernywiad yw Czesław chwaith. - Czesław też nie jest Kornwalijczykiem.
Nid Czesław chwaith. - Czesław też nie.
Nid Cernywes yw Celine. - Celine nie jest Kornwalijką.
Nid Cymraes ydy hi chwaith. - Ona nie jest też Walijką.
Nid Cymraes chwaith. - Walijką też nie.
W połączeniu z zaimkami osobowymi, chwaith też pojawia się na końcu, a nid na początku:
Nid fe chwaith. - On też nie.
Nid fo chwaith. - On też nie.
Nid hi chwaith. - Ona też nie.
W powyższych zdaniach fe i fo też są w pozycji emfatycznej, dlatego występują zamiast e lub o. Pełne zdanie miałoby postać na przykład:
Nid fe yw Cymro chwaith. - On też nie jest Walijczykiem.
Starszą formą tego przysłówka jest ⁺ychwaith.

3. Spójnik i
W języku walijskim istnieją dwie wersje spójnika i. Pierwszą z nich jest ac i jest ona używana przed samogłoskami:
Rhodri ac Angharad
Cerys ac Eleri
Pedr ac Iwan
Llywelyn ac Owen
Taliesin ac Urien
Fflandryswyr ac Walwniaid - Flamandowie i Walończycy
Ynysoedd Heledd ac Ynysoedd Erch - Hebrydy i Orkady
Ac może pojawić się też przed spółgłoską następnego wyrazu, jeśli miał on kiedyś na początku samogłoskę, która później zanikła. Tak zdarza się na przykład w przypadku połaczeń ac mae, ac fe, ac felly.
Druga wersja spójnika i to a. Występuje przed spółgłoskami:
Angharad a Rhodri
Owen a Llywelyn
Walwniaid a Fflandryswyr - Walończycy i Flamandowie
A powoduje wzmocnienie c, p i t, ale tylko jeśli chodzi o wyrazy oraz nazwy osobowe walijskie:
Eleri a Cherys
Iwan a Phedr
Urien a Thaliesin
A nie powoduje wzmocnienia c, p i t nazw obcych:
Cheltenham a Colchester
Kraków a Poznań
Paris a Toulouse
A nie powoduje też wzmocnienia tych walijskich wyrazów, które zaczynają się od ch, ph i th:
brawd a chwaer - brat i siostra
Groegaidd a Phrygiaidd - grecki i frygijski
sinema a theatr - kino i teatr

4. Spójnik i w zdaniach
Spójnik i w zdaniach łączy dwie części zdania w jedną zbiorową, która może zmienić relacje panujące w tym zdaniu. Na przykład, gdy zamiast jednego podmiotu użyjesz dwu połączonych spójnikiem i, orzecznik musi zmienić liczbę z pojedynczej na mnogą:
Cymro ydy Carwyn. - Carwyn jest Walijczykiem.
Cymro ydy Caradog hefyd. - Caradog też jest Walijczykiem.
Cymry ydy Carwyn a Charadog. - Carwyn i Caradog są Walijczykami.
Cymraes yw Cerys. - Cerys jest Walijką.
Cymraes yw Ceridwen hefyd. - Ceridwen też jest Walijką.
Cymraesau yw Cerys a Cheridwen. - Cerys i Ceridwen są Walijkami.
Walijski spójnik a łączy też zdania, które w polskim są połączone za pomocą spójników a, zaś i wyrażają pewien kontrast:
Cymro yw Carwyn a Phwyliad yw Piotr. - Carwyn jest Walijczykiem, a Piotr Polakiem.
Cymraes ydy Ceridwen a Phwyles ydy Patrycja. - Ceridwen jest Walijką, zaś Patrycja Polką.

5. Zdania łączone spójnikiem ani
Spójnik ani łączy dwie części zdania w jedną zbiorową w zdaniach przeczących. Jego walijskim odpowiednikiem jest na.
Nid Almaenwr yw Piotr. - Piotr nie jest Niemcem.
Nid Almaenwr yw Steve chwaith. - Steve też nie jest Niemcem.
Nid Almaenwr yw Piotr na Steve. - Ani Piotr ani Steve nie jest Niemcem.
Na pochodzi od a, więc obowiązują je te same zasady, czyli wzmocnienie następujących c, p i t oraz forma nac przed samogłoskami:
Nid Fflandryswr yw Jean na François. - Ani François ani Jean nie jest Flamandem.
Nid Walwniad ydy Jeanette nac Anette. - Ani Jeanette ani Anette nie jest Walonką.
Nid Iseldirwr yw Carwyn na Charadog. - Ani Carwyn ani Caradog nie jest Holendrem.
W zdaniach utożsamiających parze ani... ani... odpowiada w walijskim nid... na(c)... na początku zdania:
Nid Cymro na Chernywiad yw e. - On nie jest ani Walijczykiem ani Kornwalijczykiem.
Nid Almaenwr na Phwyliad yw o. - On nie jest ani Niemcem ani Polakiem.
Nid Arabes na Thwrces ydy hi. - Ona nie jest ani Arabką ani Turczynką.
Nid Fflandryswr nac Walwn ydy Jean. - Jean nie jest ani Flamandem ani Walończykiem.
Nid Belgiad nac Iseldires ydy Anette. - Anette nie jest ani Belgijką ani Holenderką.
Nid Twrces nac Arabes yw Hansa. - Hansa nie jest ani Turczynką ani Arabką.
Tymczasem w innej pozycji można użyć pary na(c)... na(c)..., chociaż wystarcza też i samo na/nac:
Nid Llydäwr ydy na Steve na Charles. - Ani Steve ani Charles nie jest Bretonem.
Nid Gwyddeles ydy na Paulina na Patrycja. - Ani Paulina ani Patrycja nie jest Irlandką.
Nid Sais ydy e na Tom. - Ani on ani Tom nie jest Anglikiem.

6. Spójniki ale, lecz
Po walijsku ale, lecz to ond. Używa się go podobnie, to znaczy jako spójnik przeciwstawny:
Cymraes yw Cerys. - Cerys jest Walijką.
Nid Cymraes yw Patrycja. - Patrycja nie jest Walijką.
Cymraes yw Cerys ond nid Patrycja. - Cerys jest Walijką, ale nie Patrycja.
Nid Almaenes ydy Patrycja. - Patrycja nie jest Niemką.
Pwyles ydy hi. - Ona jest Polką.
Nid Almaenes ydy hi ond Pwyles. - Ona nie jest Niemką, lecz Polką.
Almaenes yw Anna. - Anna jest Niemką.
Nid Almaenes ydy Patrycja ond Anna. - Patrycja nie jest Niemką, ale jest nią Anna.
W polskim w funkcji ale, lecz występuje też czasami a:
Nid Almaenes ydy hi ond Pwyles. - Ona nie jest Niemką, a Polką.

7. Spójniki albo, lub
Walijskim odpowiednikiem spójników albo, lub jest neu, który osłabia pierwszą spółgłoskę następującego wyrazu walijskiego zgodnie z ogólnymi zasadami:
Llydäwr neu Ffrancwr yw Jean. - Jean jest Bretończykiem albo Francuzem.
Ffrancwr neu Lydäwr yw e. - On jest Francuzem lub Bretonem.
Iseldires neu Felgiad ydy Inge. - Inge jest Holenderką albo Belgijką.
Belgiad neu Iseldires ydy hi. - Ona jest Belgijką lub Holenderką.
Americanwr neu Brydeiniwr yw Arnold. - Arnold jest Amerykaninem albo Brytyjczykiem.
Prydeiniwr neu Americanwr yw o. - On jest Brytyjczykiem lub Amerykaninem.
Oprócz tego można użyć pary naill ai... neu... w miejsce polskiego albo... albo...:
Naill ai Cymro neu Gernywiad yw e. - On jest albo Walijczykiem albo Kornwalijczykiem.
Naill ai Cernywes neu Gymraes yw hi. - Ona jest albo Kornwalijką albo Walijką.
Czasem można spotkać dialektalną wersję neu, to jest ˜ta:
Americanwr ta Sais yw o. - On jest Amerykaninem albo Anglikiem.

8. Łączenie więcej niż dwu wyrazów
W walijskim obowiązuje podobna reguła jak w polskim, to znaczy że spójnik wstawia się między ostatnią parę wyrazów, a poprzednie rozdziela przecinkami:
Cymry ydy Carwyn, Caradog, Cerys a Cheridwen. - Carwyn, Caradog, Cerys i Ceridwen są Walijczykami.
Nid Pwylesau ydy Stella, Hansa, Jeanette nac Anette. - Ani Stella, ani Hansa, Jeanette czy Anette nie są Polkami.
Eidalwr, Sbaenwr neu Ffrancwr yw e. - On jest Włochem, Hiszpanem albo Francuzem.
Eidales, Sbaenes ai Ffranges ydy hi? - Ona jest Włoszką, Hiszpanką czy Francuzką?

9. On/ona też, ani on/ona
Jak wspomniałem już wyżej, też to hefyd lub chwaith, stąd:
Fe hefyd. - On też.
Hi hefyd. - Ona też.
Nid fe chwaith. - On też nie.
Nid hi chwaith. - Ona też nie.
Walijski jednak posiada specjalne, kontrastrowe zaimki, które mogą być użyte w tym samym sensie. Są to yntau oraz hithau:
Ac yntau. - On też.
A hithau. - Ona też.
Nac yntau. - Ani on.
Na hithau. - Ani ona.
Yntau pisano kiedyś ⁺ynteu, a hithau - ⁺hitheu. Z tego powodu można często usłyszeć wymowę ˜yntê i ˜hithê. Oprócz yntau istnieje też rzadsze ˜fintau o tym samym znaczeniu.